En die kerk is …
Wie en wat is die kerk? Dit is vrae wat meer en meer gevra word namate die kerk ingesleep word in 'n sekulêre wêreld met sy eie spelreëls. Aan die een kant is daar meer en meer predikante en kerkrade wat hulle geskille in die hof uitveg en word die kerk gedreig met hofsake oor verskeie sake. Aan die ander kant word gemeentes so gekommersialiseer dat wins en verlies, die najaag van doelwitte en prestasiebeoordeling van predikante se werk aan die orde van die dag is. In die jaar waarin ons nadink oor 500 jaar se Gereformeerd-wees is dit dringend nodig dat daar weer besin word oor die identiteit en ware aard van die kerk.
Vir beide Luther en Calvyn was dit eenvoudig. Waar die Woord van God opreg verkondig en gehoor is en waar die sakramente bedien is, daar was die ware kerk teenwoordig. Luther het verder beklemtoon dat die kerk 'n versameling van gelowiges is wat al hulle vertroue plaas in die versoening wat Jesus aan die kruis verwerf het. Uit genade op grond van hulle geloof in Jesus Christus is hulle gered en byeengebring as sy kerk. Calvyn het hierby aangesluit deur te beklemtoon dat die kerk 'n versameling van mense uit alle volke is wat saamgebind is deur 'n gemeenskaplike geloof in Jesus Christus. Hy het hom onder meer beroep op Matteus 18: 20: "Want waar twee of drie in my Naam saam is, daar is Ek by hulle." Hierdie standpunt was in skerp teenstelling met die siening van die Middeleeue wat die kerk beskou het as 'n versameling van gelowiges wat God en hulle medemens bloot moes lief hê.
Luther het verder gegaan deur te beklemtoon dat die kerk 'n strydende kerk is wat op pad was deur die geskiedenis en wat voortdurend oorlog gemaak het teen die duiwel en die sonde. Die kerk was egter ook die plek waar gelowiges saamkom om die evangelie te hoor en waar die Heilige Gees hulle, terwyl hulle daarna luister in staat stel om dit te glo sodat hulle, wanneer hulle sterf, deel kon word van die triomferende kerk.
Johan Heyns het die wese van die kerk raak opgesom deur te sê: "Die basiese struktuur van die kerk kom dus hierop neer: enersyds God wat, in genade, mense in Jesus Christus uitverkies en roep en andersyds mense wat in gehoorsaamheid instemming met Gods bedoeling betuig".
As ons só oor die kerk dink is die kerk in wese anders as 'n maatskappy of 'n klub. Dit daag ons uit om dalk opnuut anders te dink, 'n ander taal te leer praat en gans anders in die kerk te doen!
Geskryf deur Prof Johan van der Merwe (Kerkgeskiedenis-professor aan die Universiteit van Pretoria vir e-Kerkbode).
- Besonderhede
Die bedeling van die kerk begin
Die vervulling van die Pinksterfees, toe die kerk van Christus sy formele beslag gekry het, was ook vir 'n Sondag bestem: "Dan moet julle tel van die dag ná die sabbat, van die dag af as julle die beweegoffergerf bring - sewe volle weke moet dit wees; tot die dag ná die sewende sabbat moet julle vyfig dae tel; dan moet julle 'n nuwe spysoffer aan die Here bring" (Lev. 23: 15 - 16). Die vervulling van hierdie Ou-Testamentiese fees, ook op 'n Sondag, was die dag toe die Heilige Gees uitgestort is (Hand. 2).
Die Fees van die Eerste Vrugte is dus op die eerste dag ('n Sondag) deur die beweegoffer van die eerstelingsgerf ingelui, en 50 dae later (weer op 'n Sondag) deur die Pinksterfees afgesluit. Pinksterfees beteken letterlik: Die Fees van die Vyfigste Dag.
Ons weet vir seker dat Jesus op 'n Sondag uit die graf opgestaan het, en daardeur die eersteling geword het van dié wat uit die dood opgestaan het (Matt. 28: 1; Joh. 20: 1). Daarna het 40 dae tot op die Donderdag van sy hemelvaart verloop (Hand. 1: 3), en nog 'n verdere tien dae waarin die dissipels op die uitstorting van die Heilige Gees gewag het. Op die vyfigste dag, wat presies met die Ou-Testamentiese Pinksterfees saamgeval het, is die Heilige Gees uitgestort (Hand. 2: 1 - 3). Op daardie Sondagoggend het die bedeling van die kerk begin.
Geskryf deur Prof Johan Malan
- Besonderhede
Leer jy hulle nog, dominee?
Hoeveel lering vind daar nog in gemeentes plaas? Hoe goed ken lidmate die Bybel?
My ervaring is dat ouer lidmate nog hulle Bybel ken, maar dat veral jonger lidmate skrikwekkend min van die Bybel weet – en dit terwyl onderrig en lering wesenlik deel van ons gereformeerde erfenis is.
Hoe belangrik hierdie saak vir Luther was, blyk uit 'n brief wat hy aan die leraars van sy tyd geskryf het: "Hoe sal julle voor Christus antwoord oor die feit dat julle julle lidmate so skandalig verwaarloos het? Mag julle God se straf hiervoor ontkom! Julle het lidmate verbied om aan die nagmaaltafel aan te sit en hulle veroordeel omdat hulle wêreldse wette nie nakom nie, maar julle het versuim om hulle die Ons Vader, die Geloofsbelydenis, die Tien Gebooie of 'n enkele deel van die Bybel te leer! Ek pleit by julle, my geliefde broers, wat leraars en predikante is, dat julle roeping ernstig sal neem, dat julle die mense wat aan julle toevertrou is sal jammer kry en dat julle hulle sal leer, veral hulle wat nog jonk is!"
Alhoewel prediking vir Luther 'n wyse van lering was, het hy gou besef dat die totale onkunde van lidmate oor die Bybel en die leer van die reformasie die kerk uitgedaag het om meer van lering te maak. Dit was veral die dood van Magdalena, Luther se 14-jarige dogter, wat hom diep onder die indruk gebring het van hoe belangrik die onderrig van veral kinders was.
Sy leer dat mense uit genade gered word enkel en alleen omdat hulle glo het die illusie by baie lidmate en predikante geskep dat geloof alleen genoeg was en dat kennis van die Bybel en die leer van die kerk glad nie meer belangrik was nie. Onderrig en lering was daarom gou nie meer opsioneel nie. Dit het 'n imperatief vir elke gereformeerde gemeente geword! Luther se Klein Kategismus was die voorgeskrewe werk!
In die jaar wat ons 500 jaar van gereformeerd-wees herdenk moet die vraag daarom reguit gevra word: Hoeveel lering en onderrig vind daar regtig nog in die gemeente plaas waarvan jy die leraar is, dominee? Ken oud en jonk hulle Bybel en weet hulle wat dit beteken om gereformeerde gelowiges te wees? As jy 'n bietjie ouer is onthou jy dalk nog die dae van Bybelkorkursusse, en kategeseboeke waarin die Heidelbergse Kategismus geleer is en van kategismusprediking … Miskien het ons dit toe oordoen en spreekwoordelik die baba met die badwater uitgegooi – en nou? Wat doen jy nou?
Die Reformasie en ons roeping daag ons uit om oud en jonk weer die Bybel te begin léér.
Geskryf deur Prof Johan van der Merwe (Kerkgeskiedenis-professor aan die Universiteit van Pretoria vir e-Kerkbode).
- Besonderhede