NG Gemeente Rietfontein-Suid

Ons Gee Om

Reformasie 500 - ‘n Weerligstraal Verander die Geskiedenis

Martin Luther

Op reis terug deur die geskiedenis staan ons vir 'n oomblik stil in die jaar 1505. 'n Briljante jong regstudent met die naam Martin Luther is op pad van Stotternheim na Erfurt.

'n Geweldige storm dreig en wanneer 'n weerligstraal die jong Luther byna raakslaan, roep hy uit: "Red my heilige Anna en ek sal 'n monnik word!" 'n Weerligstraal was immers 'n duidelike teken van die oordeel van God – dit het enige goeie Duitser geweet.

Wanneer Luther hom op 17 Julie 1505 by die Augustynse klooster in Erfurt aanmeld "om sy siel te red", is dit die begin van 'n verhaal wat die geskiedenis van die kerk onherroeplik verander het.

Martin Luther is op 10 November 1483 in Eisleben gebore. Sy pa, Hans, was 'n mynwerker in Mansfeld. Dit het veroorsaak dat Luther as deel van die werkersklas swaar grootgeword het. Armoede en harde werk was deel van sy bestaan.

In 1497 het sy pa hom na die Domschule in Magdeburg gestuur waar Luther vir die eerste keer met 'n volledige Bybel in aanraking gekom het. Hy het later verklaar dat hierdie gebeurtenis 'n onuitwisbare indruk op hom gemaak het.

Luther het sy aanvanklike regstudie in April 1501 onder die naam Martinus Ludher von Mansfeld aan die Universiteit van Erfurt begin. Hy was 'n briljante student wat sy BA-graad in slegs twee jaar verwerf het.

Op 9 Maart 1509 het hy sy graad in Teologie ontvang en slegs drie jaar later is 'n doktorsgraad in Teologie op 18 Oktober 1512 deur die Universiteit van Wittenberg aan hom toegeken.

Hierdie akademiese prestasie was merkwaardig veral omdat Luther dit te midde van 'n ernstige innerlike worsteling behaal het. In sy eie woorde: "Ek was vir 20 jaar 'n monnik en het myself geteister met gebede, vas, wake en koue tot so ’n mate dat ek amper van die koue gesterf het. Wat anders was dit as 'n soeke na die ware God?"

Hoe meer Luther egter na die ware God gesoek het, hoe minder kon hy Hom vind. Dit het Luther laat verklaar dat hy God nie liefhet nie, maar eerder haat. Min het hy geweet dat die God na wie hy gesoek het, slegs maar 'n karikatuur was van die ware God wat Hom in Jesus Christus aan die wêreld kom bekend maak het. Hierdie lig sou aanstons vir hom deurbreek!

Geskryf deur Prof Johan van der Merwe (Kerkgeskiedenis-professor aan die Universiteit van Pretoria vir e-Kerkbode).

Reformasie 500 - Die Drukpers was God se Beste Werk

Tegnologies Wonder van die Tyd

Op reis deur die era van die Reformasie, moet ons 'n oomblik vertoef by een van die tegnologiese wonders van die tyd. Dit was nie 'n slimfoon of tabletrekenaar nie, maar 'n drukpers.

Die uitvinding en ontwikkeling van die drukpers word allerweë as een van die belangrikste gebeure van die Renaissance beskou. Naas die uitvindsel van die stiebeuel en die herontdekking van buskruit het hierdie "tegnologiese wonder" 'n heel nuwe dimensie in die geskiedenis van boeke en geleerdheid daargestel.

Boeke en geskrifte wat voorheen met die hand oorgeskryf moes word, kon nou in massas gedruk en versprei word. Die Reformasie het direk daarby gebaat omdat die aanvanklike geskrifte van Luther en Melanchton die publiek binne enkele weke in gedrukte vorm kon bereik.

Hierdie standpunt is deur Luther self bevestig toe hy na oorlewering aan sy studente gesê het: "Die drukpers is God se nuutste en beste werk om die ware godsdiens deur die wêreld te help versprei."

Alhoewel die eerste gedrukte boek reeds in 868 in China die lig gesien het, was dit Johann Gutenberg wat teen 1445 in Mainz, Duitsland, baanbrekerswerk gedoen het en die eerste drukpers ontwikkel het. Sy uitvindsel het 'n geheim gebly totdat die stad in 1462 geplunder is en die drukkers verjaag is.

Met Luther se geboorte in 1483 was die drukkuns goed gevestig deur die hele Europa.

Terwyl daar met die aanvang van die Reformasie jaarliks slegs 500 boeke gepubliseer is, het drukkers daarvoor gesorg dat daar tydens die hoogbloei van die Reformasie bykans 40 000 eksemplare van die bekende werk Beneficio di Christo, wat oor die regverdigmaking deur geloof gehandel het, gedruk en verkoop is.

Die drukkuns het egter nie net die verspreiding van polemiese pamflette en geskrifte aangehelp nie. Dit was ook instrumenteel in die publikasie van vertaalde Bybels. Voordat Luther se sogenaamde Septemberbybel in 1522 verskyn het, het daar reeds 14 verskillende weergawes van die Bybel in Duits verskyn.

Luther se vertaling van die Nuwe Testament was onmiddellik 'n sukses terwyl daar in Zürich alleen voor die einde van die 16e eeu reeds 19 verskillende weergawes van die Bybel gepubliseer is. 'n Stroom sagteband-weergawes van die Nuwe Testament, preke en pamflette het deurlopend van die drukperse in Wittenberg, Genève en ander Europese stede gevloei.

Geskryf deur Prof Johan van der Merwe (Kerkgeskiedenis-professor aan die Universiteit van Pretoria vir e-Kerkbode).

Reformasie 500 - Johannes Hus Sterf op die Brandstapel

Eerste Martelaar van die Reformasie

Op reis deur die geskiedenis van die Reformasie, moet ons vir 'n oomblik by Konstanz aandoen. Dit is waar die eerste martelaar van die Reformasie op die brandstapel gesterf het.

Die gebeure is soos volg beskryf: "Buite die stad het sy boeke reeds gebrand. Hy is daarby verby gelei na die brandstapel wat vir hom gewag het. Terwyl die vlamme hom verswelg het, het hy uitgeroep: "Christus, U die seun van die lewende God, wees my genadig!" Nadat hy die gebed 'n derde keer gebid het, het die wind gedraai en is sy stem nie weer gehoor nie."

So het Johannes Hus in 1415 in Konstanz, Duitsland, as eerste martelaar van die Reformasie gesterf.

Hus is in 1369 in Husinec in die Tsjeggiese Republiek gebore en het 'n groot deel van sy loopbaan as dosent aan die Universiteit van Praag en as prediker by die Bethlehem-kapel by die universiteit deurgebring.

Hy het bekend geword vir sy kritiek teen die kerk omdat hy onder meer verkondig het dat die Bybel meer gesaghebbend as die tradisie was, dat die preek die belangrikste deel van die erediens moes wees en dat die kerk die liggaam van Christus is waarvan Christus self die enigste hoof is.

Hus het hom verder veral die argwaan van die kerk op die hals gehaal deur te beklemtoon dat net God sondes kan vergewe en dat aflaatbriewe waardeloos was.

Na uitgerekte geskille met die kerk in Praag, is sy saak na Rome verwys. In 1415 moes hy homself by die Konsilie van Konstanz gaan verdedig. Hy is egter gevange geneem en ter dood veroordeel sonder dat hy ooit die geleentheid gehad het om sy saak te stel.

Meer as 600 jaar later is Johannes Hus se dood een van die bakens op die pad van die Reformasie – in die woorde van een van sy volgelinge steeds "'n oproep tot dissipelskap en 'n lewe van toewyding aan die lewende God".

Geskryf deur Prof Johan van der Merwe (Kerkgeskiedenis-professor aan die Universiteit van Pretoria vir e-Kerkbode).